Wat betekent Product-as-a-service?

Steeds meer bedrijven zien de voordelen van producten aanbieden als een service: Product-as-a-service (PaaS). In plaats van dat je het product koopt, neem je een abonnement op het product inclusief extra service. Op deze manier blijft het bedrijf eigenaarschap houden over het product en is daarmee verantwoordelijk voor het produceren van een beter product. Dit past dus mooi binnen een circulaire economie. Toch is niet elk PaaS model hetzelfde. Daarom kijken we in deze blog naar verschillende PaaS modellen en hun circulaire potentie. 

Lineaire vs. circulaire supply chain

PaaS modellen zijn compleet verschillend van de traditionele lineaire modellen. In een lineair model, een product wordt gemaakt, verkocht en zodra het niet meer wordt gebruikt belandt het in de prullenbak. Bij een PaaS model heeft de eigenaar van het product er baat bij om de levensduur van het product zo lang mogelijk te verlengen. Op deze manier worden producten geproduceerd met duurzamere materialen, kunnen onderdelen makkelijk vervangen worden en is het product geschikt voor recyclen. 

Product-as-a-service

Voor- en nadelen van het PaaS model

Het PaaS model kent drie grote voordelen:

  • Hergebruik: een product wordt door meerdere personen gebruikt en continue onderhouden, waardoor het een langere levensduur heeft.
  • Delen: omdat er geen bezit is delen mensen het product en gebruiken ze het alleen als ze het nodig hebben. Hierdoor zijn er minder producten nodig, wat dus zorgt voor grondstofbesparing.
  • Verantwoordelijkheid: omdat de producten eigendom blijven van bedrijven kunnen ze ze continu doorontwikkelen om ze kwalitatief beter te maken. Er zit een korte feedback loop in het model en veel meer inzicht dan bij het verkopen van producten (lineair model).

Ook zien we nog twee uitdagingen in de toepassing van het model: 

  • Voorfinanciering: omdat de producten eigendom blijven van de bedrijven moeten ze voorgefinancierd worden en dit kost veel kapitaal. Hierdoor is het moeilijker om op te schalen
  • Onduidelijk: Omdat er zoveel verschillende modellen zijn binnen PaaS en de een veel duurzamer is dan de andere, begrijpen veel mensen het nog niet goed.

Verschillende PaaS modellen

Hoewel het PaaS model niet nieuw is, is het gebruik in de context van de circulaire economie wel nieuw. Het PaaS model zie je ook in verschillende vormen terug. Je kan de modellen plaatsen op twee assen: de as van meer of minder service en de as van korte termijn versus lange gebruik. 

PaaS vanuit service en gemak

  • Swapfiets: wanneer je fiets kapot is, dan wordt hij gerepareerd of krijg je een nieuwe fiets.
  • Coolblue / Bundles / Blue Movement: huur een wasmachine of koffieapparaat voor de tijd dat je hem nodig hebt (ideaal voor studenten of expats).
  • Nornorm: hier huur je alles wat je nodig hebt voor een thuiskantoor.
  • Reflower: elke maand een ander kunstboeket.

PaaS vanuit korte termijn gebruik en flexibiliteit

Deze modellen kenmerken zich door hoge mate van service en veel refurbishment.

  • BIYU: huur voor een weekend een boormachine.
  • Car2go, Greenwheels, Felyx: wanneer je kort een scooter of een auto nodig hebt. 
  • Cargoroo: voor het huren van een bakfiets. 
  • Tiny Library: ook het huren van je babyuitzet valt hieronder. 

PaaS vanuit besparing grondstoffen (lease)

Je betaalt per maand en koopt het product dan af, maar je kunt het ook retourneren om af te kopen. Het doel hiervan is dat het product weer terugkomt bij de producent voor recycling. Hier zit geen refurbishment in. 

  • MUD Jeans: spijkerbroeken die je af koopt in een jaar.
  • Bedzzzy: je huurt een matras voor een bepaalde periode. Na deze periode wordt het matras voor je omgeruild voor een nieuwe en wordt het oude matras gerecycled. 
  • Chainable: een circulaire keuken inclusief extra service.

Wanneer is PaaS helemaal circulair?

Om Paas helemaal circulair te krijgen moeten alle producten goed repareerbaar en recyclebaar zijn. Hiervoor is het nodig dat er goede samenwerking is binnen de keten. Je kan als bedrijf niet alleen al deze schakels beslaan en door innoveren. Samenwerking is dus KEY!